Cập nhật tháng 5/2026: bấm huyệt chữa cận thị là phương pháp xoa ấn huyệt quanh mắt nhằm giảm mỏi điều tiết, thư giãn cơ quanh hốc mắt và hỗ trợ cảm giác nhìn dễ chịu hơn; phương pháp này không làm ngắn trục nhãn cầu nên không thể thay thế đo khúc xạ, kính đúng số, kiểm soát cận thị, điều trị cận thị giả hoặc phẫu thuật khúc xạ khi đủ điều kiện.
Bấm Huyệt Có Thực Sự Chữa Được Cận Thị?
Bấm huyệt có thể giúp giảm mỏi mắt tạm thời, nhưng không có bằng chứng đủ mạnh cho thấy có thể làm giảm độ cận thật. Điểm cần phân biệt là cận thị giả và cận thị thật.
Theo tổng quan hệ thống đăng trên British Journal of Ophthalmology, cận thị ở trẻ em và thanh thiếu niên hiện ảnh hưởng khoảng một phần ba nhóm tuổi này trên toàn cầu và có thể vượt 740 triệu ca vào năm 2050. Con số này cho thấy cận thị là vấn đề sức khỏe mắt cần quản lý bài bản, không nên xử lý bằng mẹo truyền miệng.
Trong nhãn khoa, cận thị thật thường do trục nhãn cầu dài hơn hoặc công suất khúc xạ của mắt quá mạnh, khiến ảnh hội tụ trước võng mạc. Xoa bóp hay bấm huyệt ngoài da không thể làm trục nhãn cầu ngắn lại vài milimet, cũng không thay đổi độ cong giác mạc theo cách ổn định.
Cận thị giả lại khác. Đây là tình trạng co quắp điều tiết sau thời gian nhìn gần kéo dài, thường gặp ở học sinh ôn thi, người dùng máy tính liên tục hoặc trẻ xem thiết bị điện tử nhiều giờ. Khi nghỉ ngơi, nhỏ thuốc theo chỉ định và điều chỉnh thói quen, thị lực có thể cải thiện.
| Phương pháp | Mục tiêu chính | Tác động lên độ cận thật | Thời gian đánh giá hợp lý | Chi phí tham khảo 2026 | Phù hợp với ai |
|---|---|---|---|---|---|
| Bấm huyệt quanh mắt tại nhà | Giảm mỏi, thư giãn | Không chứng minh giảm độ | 5–10 phút/lần | 0 đồng | Người mỏi mắt nhẹ, không đau đỏ mắt |
| Bấm huyệt tại cơ sở trị liệu | Thư giãn, giảm căng vùng mắt | Không thay kính | 30–60 phút/buổi | 150.000–800.000 đồng/buổi tùy gói spa/massage | Người cần thư giãn, không có bệnh mắt cấp |
| Đo khúc xạ thường | Xác định số kính sơ bộ | Không điều trị | 10–20 phút | Khoảng 70.000–150.000 đồng | Người nhìn xa mờ |
| Khám mắt chuyên khoa | Tìm nguyên nhân nhìn mờ | Giúp chọn hướng xử trí | 20–45 phút | Khoảng 100.000–300.000 đồng | Trẻ em, người tăng độ nhanh |
| Nhỏ liệt điều tiết | Phân biệt cận thật và cận giả | Có giá trị chẩn đoán | 30–60 phút | Theo chỉ định cơ sở khám | Trẻ em, nghi co quắp điều tiết |
| Kính gọng đúng số | Đưa ảnh về võng mạc | Không làm hết cận | Dùng hằng ngày | Tùy tròng và gọng | Hầu hết người cận thị |
| Kính áp tròng Ortho-K | Chỉnh hình giác mạc tạm thời ban đêm | Có thể hỗ trợ kiểm soát tiến triển | Theo dõi 3–6 tháng | Thường cao hơn kính gọng nhiều lần | Trẻ tăng độ nhanh, đủ điều kiện giác mạc |
| Atropine liều thấp | Làm chậm tiến triển cận ở trẻ | Không xóa độ đã có | Theo dõi 6–12 tháng | Theo đơn bác sĩ | Trẻ cận tiến triển |
| Tăng thời gian ngoài trời | Giảm nguy cơ khởi phát, hỗ trợ kiểm soát | Không xóa độ cận hiện tại | Duy trì hằng ngày | 0 đồng | Trẻ em, học sinh |
| Phẫu thuật khúc xạ laser | Giảm phụ thuộc kính | Thay đổi công suất giác mạc | Sau 18 tuổi, độ ổn định | Từ vài chục triệu đồng tùy phương pháp | Người đủ điều kiện giác mạc và khúc xạ |
Một sai lầm phổ biến là phụ huynh thấy trẻ nhìn rõ hơn sau vài ngày xoa bóp rồi nghĩ độ cận đã giảm. Trong nhiều ca, trẻ chỉ bớt mỏi điều tiết hoặc được nghỉ màn hình nhiều hơn, còn số độ thật vẫn còn khi đo khúc xạ có nhỏ liệt điều tiết.
Chúng tôi thường gặp học sinh lớp 4–7 được đưa đến khám sau 2–3 tháng tự bấm huyệt vì nhìn bảng mờ. Khi đo khách quan và thử kính, nhiều trẻ vẫn có cận thật 1,00–2,50 độ, kèm thói quen cúi sát vở dưới 25 cm. Điều cần làm lúc này là đeo kính đúng số và lập kế hoạch theo dõi, không kéo dài thử mẹo.
⚠️ Lưu ý: Nếu mắt đỏ, đau nhức, sợ ánh sáng, nhìn hình méo, ruồi bay nhiều hoặc giảm thị lực đột ngột, không bấm huyệt tại nhà. Bạn cần khám mắt sớm để loại trừ viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, bong võng mạc hoặc glôcôm cấp.
Chủ đề liên quan: Cận Thị Và Loạn Thị: Cách Phân Biệt, Mức Độ Nặng Và Hướng Xử Lý 2026
Khi Nào Bấm Huyệt Chỉ Là Hỗ Trợ?
Bấm huyệt chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ khi mắt mỏi do nhìn gần, khô nhẹ hoặc căng cơ quanh hốc mắt. Nếu nhìn xa mờ kéo dài, cần đo khúc xạ trước.
Cận thị thật: tật khúc xạ khiến người bệnh nhìn xa mờ, thường cần kính gọng, kính áp tròng hoặc phẫu thuật khi đủ điều kiện.
Cận thị giả: tình trạng nhìn xa mờ tạm thời do điều tiết quá mức, có thể cải thiện khi nghỉ mắt, điều chỉnh thói quen và dùng thuốc theo chỉ định.
Điều tiết: khả năng thủy tinh thể thay đổi công suất để mắt nhìn rõ vật ở gần. Khi điều tiết bị căng kéo dài, mắt có thể mỏi, đau đầu và nhìn xa kém tạm thời.
Bấm huyệt chữa cận thị thường được quảng bá với kỳ vọng “giảm độ”. Cách hiểu an toàn hơn là phương pháp này có thể giúp mắt dễ chịu, nhưng không phải phác đồ điều trị cận thị thật.
Người làm việc văn phòng ở Hạ Long, Cẩm Phả hoặc Uông Bí thường than mắt khô, nặng mi, nhức thái dương sau 6–8 giờ dùng máy tính. Với nhóm này, xoa ấm tay, massage nhẹ quanh hốc mắt và nghỉ theo quy tắc 20-20-20 có thể hữu ích hơn việc ấn mạnh vào huyệt.
Chúng tôi từng khám một bệnh nhân 28 tuổi làm kế toán, nghĩ mình tăng cận vì cuối ngày nhìn biển số xe mờ. Kết quả đo buổi sáng gần như không tăng độ, nhưng có khô mắt rõ và thời gian chớp mắt giảm khi dùng màn hình. Điều trị khô mắt, điều chỉnh ánh sáng và nghỉ mắt giúp dễ chịu hơn bấm huyệt đơn thuần.
Có thể bạn quan tâm: Cận Thị Nhẹ Có Chữa Được Không? Bác Sĩ Giải Đáp Cập Nhật 5/2026
Cách Bấm Huyệt Quanh Mắt An Toàn
Nếu vẫn muốn thực hiện, bạn chỉ nên day ấn nhẹ quanh xương hốc mắt, tránh đè trực tiếp lên nhãn cầu. Mục tiêu là thư giãn, không phải tạo đau để “đẩy lùi” độ cận.
Trước khi làm, rửa tay sạch, cắt móng tay ngắn và tháo kính áp tròng. Không dùng dầu nóng, rượu thuốc hoặc cao xoa sát bờ mi vì dễ kích ứng giác mạc và kết mạc.
Các bước có thể thực hiện trong 5–7 phút:
- Làm ấm hai bàn tay bằng cách xoa nhẹ 10–15 giây.
- Nhắm mắt, áp lòng bàn tay lên hốc mắt 20 giây, không tì mạnh.
- Xoa vòng quanh hốc mắt lớn 10 vòng xuôi và 10 vòng ngược.
- Day nhẹ vùng đầu trong cung mày, giữa cung mày và thái dương, mỗi điểm 15–20 giây.
- Miết nhẹ dọc bờ dưới cung mày từ trong ra ngoài 5–10 lần.
- Chớp mắt chậm 10 lần, sau đó nhìn xa tối thiểu 20 giây.
- Dừng ngay nếu đau, chóng mặt, buồn nôn hoặc nhìn mờ hơn.
Mẹo chuyên gia: lực ấn quanh mắt chỉ nên ở mức 2–3/10, tức có cảm giác căng nhẹ nhưng không đau. Nếu sau bấm huyệt xuất hiện chấm xuất huyết dưới da, đau hốc mắt hoặc đỏ mắt, lực đã quá mạnh.
Video tham khảo quan điểm bác sĩ quản lý cận thị về việc bấm huyệt cho trẻ; nội dung chỉ nên dùng để hiểu thêm, không thay thế khám mắt.
Không day trực tiếp lên nhãn cầu. Nhãn cầu không phải cơ vùng vai gáy; áp lực mạnh có thể làm người có nguy cơ bệnh võng mạc, cận nặng hoặc sau phẫu thuật mắt thấy khó chịu hơn.
Với trẻ em, phụ huynh không nên tự ấn các huyệt sát khóe mắt trong. Vùng này gần lệ đạo và bề mặt mắt; thao tác sai dễ gây trầy xước, nhiễm bẩn hoặc làm trẻ sợ khám mắt.
Xem thêm: Bị Cận Thị: Dấu Hiệu, Nguyên Nhân, Cách Kiểm Soát Và Khi Nào Nên Mổ Cận
Những Sai Lầm Khi Tin Vào Bấm Huyệt
Sai lầm lớn nhất là trì hoãn khám mắt vì nghĩ bấm huyệt có thể làm hết cận. Cận thị tiến triển nhanh ở trẻ cần được theo dõi bằng số đo cụ thể, không dựa vào cảm giác.
Sai lầm thứ nhất là tự mua kính sau khi bấm huyệt không hiệu quả. Kính sai số, sai tâm hoặc đeo không đúng lúc có thể làm trẻ đau đầu, nheo mắt và ngại học.
Sai lầm thứ hai là ấn càng đau càng tin “thông huyệt”. Vùng quanh mắt nhiều mô mềm mỏng, mạch máu nhỏ và thần kinh cảm giác. Đau không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị.
Sai lầm thứ ba là dùng bấm huyệt thay cho kiểm soát cận thị. Trẻ tăng từ 0,50 độ trở lên trong 6 tháng hoặc tăng khoảng 1,00 độ trong một năm cần được đánh giá yếu tố nguy cơ, thời gian ngoài trời, thói quen học tập và phương án kiểm soát phù hợp.
Sai lầm thứ tư là áp dụng cùng một mẹo cho mọi người. Người cận 0,75 độ mới phát hiện, trẻ co quắp điều tiết, người cận 8 độ có võng mạc mỏng và người khô mắt sau phẫu thuật laser là các nhóm hoàn toàn khác nhau.
Một điểm dễ bị bỏ qua là chi phí cơ hội. Nếu mỗi tuần đi trị liệu 2 buổi, mỗi buổi 150.000–300.000 đồng, sau 2 tháng tổng chi có thể tương đương một lần khám chuyên khoa kèm đo khúc xạ, soi đáy mắt và tư vấn kiểm soát cận thị.
Đọc thêm: Loạn Thị Khác Gì Cận Thị? Cách Phân Biệt Cập Nhật 04/2026
So Sánh Bấm Huyệt Với Các Cách Kiểm Soát Cận
Bấm huyệt khác hoàn toàn các phương pháp kiểm soát cận thị có theo dõi y khoa. Nó có thể giúp thư giãn, còn kiểm soát cận cần mục tiêu đo được như tốc độ tăng độ hoặc chiều dài trục nhãn cầu.
Theo International Myopia Institute 2025 Digest, quản lý cận thị hiện dựa trên đánh giá nguy cơ, theo dõi tiến triển và lựa chọn can thiệp phù hợp từng trẻ. Các nhóm thường được cân nhắc gồm kính kiểm soát cận, Ortho-K, atropine liều thấp và thay đổi hành vi thị giác.
So sánh cụ thể: bấm huyệt không có chỉ số mục tiêu như giảm mm chiều dài trục nhãn cầu. Trong khi đó, Ortho-K cần đo bản đồ giác mạc, đường kính giác mạc, độ cong K và tái khám định kỳ; atropine cần theo dõi đáp ứng, kích ứng, sợ sáng và khả năng nhìn gần.
Kính gọng thông thường giúp nhìn rõ nhưng không phải lúc nào cũng làm chậm tăng độ. Kính kiểm soát cận chuyên biệt lại được thiết kế để tạo vùng quang học ngoại vi hỗ trợ kiểm soát tiến triển, nhưng phải được chỉ định và lắp đúng thông số.
Phẫu thuật khúc xạ như LASIK, Femto LASIK, SMILE hoặc SMILE Pro là lựa chọn cho người trưởng thành có độ cận ổn định, không dành cho trẻ đang tăng độ. Trước mổ cần đo chiều dày giác mạc, bản đồ giác mạc, khô mắt, đồng tử và đáy mắt.
Chúng tôi không tư vấn mổ chỉ dựa vào số độ cận. Có người cận 3,50 độ nhưng giác mạc mỏng, bản đồ giác mạc nghi ngờ hoặc khô mắt nặng nên phải trì hoãn. Ngược lại, có người cận cao hơn nhưng thông số ổn định, giác mạc phù hợp và hiểu đúng kỳ vọng sau mổ.
Bấm huyệt chữa cận thị vì vậy chỉ nên đặt ở nhóm chăm sóc hỗ trợ. Nếu dùng, hãy dùng như một phần nhỏ trong kế hoạch gồm đo khúc xạ chuẩn, nghỉ mắt, tăng thời gian ngoài trời, đeo kính đúng số và tái khám theo lịch.
Khi Nào Cần Khám Mắt Tại Hạ Long?
Bạn nên khám mắt khi nhìn xa mờ trên 1–2 tuần, trẻ nheo mắt nhìn bảng, tăng độ nhanh hoặc đau mỏi mắt tái diễn. Bấm huyệt không đủ để xác định nguyên nhân mờ mắt.
Người dân Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Quảng Yên, Móng Cái và khu vực Đông Bắc nên ưu tiên khám chuyên khoa mắt nếu trẻ có tiền sử gia đình cận nặng, ngồi sát tivi, cúi sát vở, hay dụi mắt hoặc than đau đầu khi học.
Một buổi khám khúc xạ tốt không chỉ là đọc bảng chữ. Bác sĩ cần hỏi thời gian nhìn gần, số giờ ngoài trời, tiền sử kính cũ, tốc độ tăng độ, bệnh mắt kèm theo và có cần nhỏ liệt điều tiết hay không.
Quy trình nên có các bước:
- Đo thị lực không kính và có kính.
- Đo khúc xạ khách quan bằng máy.
- Thử kính chủ quan để tìm số đeo dễ chịu.
- Đánh giá điều tiết, lác ẩn hoặc song thị khi cần.
- Khám bề mặt mắt, giác mạc, kết mạc và khô mắt.
- Soi đáy mắt nếu cận cao, ruồi bay hoặc có yếu tố nguy cơ.
- Lập lịch theo dõi 3–6 tháng nếu trẻ đang tăng độ.
Với trẻ nhỏ, số đo không nhỏ liệt điều tiết có thể bị “giả cận” do mắt gồng điều tiết. Đây là lý do nhiều trẻ được kê kính cao hơn nhu cầu thật nếu khám vội hoặc chỉ dựa vào máy đo tự động.
Khi tư vấn cho phụ huynh, chúng tôi thường ghi lại số độ từng mắt, thị lực tối đa, thời gian dùng màn hình, khoảng cách học và lịch tái khám. Cách này giúp gia đình nhìn thấy xu hướng tăng độ bằng dữ liệu, thay vì thay đổi liên tục theo cảm giác sau bấm huyệt.
Câu Hỏi Thường Gặp
Bấm huyệt có thể hỗ trợ giảm mỏi mắt, nhưng câu trả lời cho từng trường hợp phụ thuộc vào loại cận, tuổi, tốc độ tăng độ và kết quả khám. Những câu hỏi dưới đây là các thắc mắc thường gặp khi người bệnh tìm hiểu bấm huyệt chữa cận thị.
Bấm huyệt có làm giảm 1–2 độ cận không?
Không có cơ sở chắc chắn để khẳng định bấm huyệt làm giảm 1–2 độ cận thật. Nếu số đo giảm sau nghỉ ngơi hoặc điều trị, trường hợp đó có thể liên quan đến cận thị giả, co quắp điều tiết hoặc sai khác giữa các lần đo.
Trẻ em bị cận có nên bấm huyệt mỗi ngày?
Trẻ có thể massage nhẹ quanh mắt vài phút để thư giãn, nhưng không nên ấn mạnh hoặc thay thế khám mắt. Nếu trẻ đang tăng độ, phụ huynh cần đưa trẻ đo khúc xạ, đánh giá nguy cơ và hỏi bác sĩ về kiểm soát cận thị.
Bấm huyệt huyệt Minh nhãn, Phượng nhãn ở ngón tay có chữa cận không?
Các huyệt ở ngón tay được nhiều nguồn dân gian nhắc đến, nhưng bằng chứng nhãn khoa hiện chưa đủ để xem đây là phương pháp chữa cận thị thật. Nếu dùng, chỉ nên xem là hỗ trợ thư giãn và không bỏ kính khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Sau khi bấm huyệt thấy nhìn rõ hơn có cần đeo kính không?
Có. Cảm giác nhìn rõ hơn tạm thời không đủ để kết luận hết cận. Bạn cần đo lại thị lực và khúc xạ; nếu kính vẫn giúp đạt thị lực tốt hơn, việc bỏ kính tùy tiện có thể làm học tập, lái xe hoặc làm việc kém an toàn.
Người cận nặng có được bấm huyệt quanh mắt không?
Người cận nặng nên thận trọng hơn, đặc biệt nếu có ruồi bay, chớp sáng, võng mạc mỏng hoặc từng phẫu thuật mắt. Chỉ nên xoa rất nhẹ quanh xương hốc mắt, tránh đè nhãn cầu và nên khám đáy mắt định kỳ.
Bấm huyệt chữa cận thị có thể giúp mắt dễ chịu hơn khi dùng đúng lực và đúng kỳ vọng, nhưng không phải cách làm hết độ cận thật. Bước an toàn nhất là khám mắt, đo khúc xạ chuẩn và chọn kế hoạch kiểm soát cận phù hợp từng người.
Ngày cập nhật Tháng 5 29, 2026 by Trần Như Thanh Thanh
